اگر میگرن و سردرد دارید، قهوه خود را کنار بگذارید و این مقاله رو بخوانید
میگرن یکی از شایعترین انواع سردرد است که بیش از یک میلیارد نفر در سراسر جهان با آن دستوپنجه نرم میکنند. با این حال، علت دقیق آن هنوز بهطور کامل شناخته نشده است و دانشمندان فقط نظریههایی درباره مکانیزم آن دارند. یکی از موضوعات بحثبرانگیز درباره میگرن، رابطه آن با کافئین است؛ مادهای که در قهوه، چای، نوشابهها و برخی داروهای سردرد یافت میشود و اثرات متناقضی روی سردرد دارد.
کافئین؛ هم درمان است، هم محرک سردرد
در دوران پزشکی، متوجه شدم که یکی از شایعترین دلایل سردرد در آمریکا، در واقع عدم مصرف قهوه است! کسانی که هر روز قهوه مینوشند، اگر صبح قهوه خود را نخورند یا دیرتر از معمول آن را مصرف کنند، ممکن است دچار سردردهای ناشی از ترک کافئین شوند. این نوع سردرد، «سردرد ترک کافئین» نامیده میشود و علتش کاهش ناگهانی سطح کافئین در بدن است.
مطالعه مقاله پیشنهادی: خبر خوب برای قهوهخورها، فواید قهوه بیشتر از مضرات آن است
از طرف دیگر، بسیاری از داروهای سردرد، مانند Excedrin و Fioricet، حاوی کافئین هستند. کافئین در این ترکیبات به جذب بهتر داروها کمک میکند و میتواند سردردهای ناشی از ترک کافئین را تسکین دهد.
اما این همه ماجرا نیست. برای برخی افراد که میگرن دارند، مصرف کافئین ممکن است خود باعث شروع حملات میگرن شود. بنابراین کافئین میتواند در یک طرف به پیشگیری و درمان سردرد کمک کند و در طرف دیگر، محرک شروع سردرد باشد.
میگرن چیست و چرا کافئین میتواند چنین اثرات متضادی داشته باشد؟
میگرن احتمالا ناشی از موجی از فعالیت الکتریکی غیرطبیعی در مغز است که باعث التهاب و تحریک بیشازحد سلولهای عصبی میشود و پیامهای درد غیرمناسب ارسال میکند. علت شروع این پدیده هنوز مشخص نیست، اما میگرن معمولا زمینه ژنتیکی دارد و مواد شیمیایی مانند سروتونین در آن نقش دارند.
کافئین قرص قهوه میتواند روی همین سیستمهای شیمیایی و فعالیت مغزی تاثیر بگذارد و به همین دلیل ممکن است در بعضی افراد باعث تحریک یا تسکین میگرن شود.
چقدر کافئین زیاد است؟
یک مطالعه جدید روی ۹۸ نفر مبتلا به میگرن نشان داد که مصرف سه یا بیشتر نوشیدنیهای کافئیندار در روز احتمال بروز میگرن را افزایش میدهد. جالب اینکه حتی یک یا دو نوشیدنی در کسانی که معمولاً کمتر از یک سروینگ کافئین مصرف میکنند، میتواند سردرد را تحریک کند.
این ارتباط حتی زمانی که عوامل دیگری مثل مصرف الکل، خواب و فعالیت بدنی در نظر گرفته شد، پابرجا بود و مستقل از باور فرد درباره تاثیر کافئین بر سردردش بود.
نکات مهم درباره مصرف کافئین برای افراد مبتلا به میگرن
- محدودیت مصرف: پزشکان توصیه میکنند مبتلایان به میگرن روزانه بیش از ۲۰۰ میلیگرم کافئین (معادل یک تا دو فنجان قهوه) مصرف نکنند.
- سردردهای روزانه و مصرف کافئین: کسانی که سردردهای مکرر و روزانه دارند، بهتر است کافئین را به طور کامل حذف کنند.
- ترک تدریجی کافئین: ترک ناگهانی کافئین میتواند سردردهای شدیدی ایجاد کند، بهخصوص در افراد مبتلا به میگرن. بهتر است مصرف کافئین به تدریج و به میزان ۲۵ درصد کاهش یابد تا عوارض ترک به حداقل برسد.
- نوشیدن آب کافی: کافئین خاصیت دیورتیک (ادرارآور) دارد و میتواند باعث کمآبی بدن شود. بهتر است در کنار مصرف نوشیدنیهای کافئیندار، آب کافی بنوشید تا کمآبی و تشدید سردرد جلوگیری شود.
- نوشیدنیها و داروهای دیگر: برخی داروهای سردرد حاوی کافئین هستند که میتواند به بهتر شدن اثر دارو کمک کند؛ اما مصرف بیش از حد این داروها همراه با مصرف قهوه میتواند منجر به سردردهای برگشتی و وابستگی به کافئین شود.
تفاوت در حساسیت افراد به کافئین
حساسیت به کافئین بسیار متفاوت است و به عوامل ژنتیکی و عادات روزانه بستگی دارد. برخی افراد با مصرف کمترین مقدار کافئین دچار سردرد میشوند و برخی دیگر مصرف بالایی دارند بدون اینکه مشکلی پیدا کنند.
همچنین توجه داشته باشید که میزان کافئین در نوشیدنیها بسیار متفاوت است؛ مثلاً یک شات مدرج قهوه استارباکس میتواند دو برابر کافئین یک فنجان قهوه دمکرده خانگی داشته باشد. حتی قهوه بدون کافئین (decaf) هم مقدار کمی کافئین دارد که میتواند روی برخی افراد تاثیرگذار باشد.
جمعبندی نهایی
کافئین یکی از متداولترین و در عین حال پیچیدهترین عوامل مرتبط با سردرد و میگرن است. این ماده میتواند هم درمان باشد و هم محرک سردرد. بهترین راه این است که خودتان را بشناسید و مصرف کافئین خود را به دقت کنترل کنید.
اگر احساس میکنید مصرف قهوه یا دیگر نوشیدنیهای کافئیندار با افزایش سردردهای شما مرتبط است، بهتر است میزان مصرف را کاهش دهید و حتی با لیان پارس تجهیز در این زمینه مشورت کنید.
کافئین معمولاً دلیل اصلی میگرن نیست، اما میتواند نقش مهمی در تشدید یا کاهش سردرد داشته باشد و به عنوان یک عامل قابل کنترل، ارزش توجه و مدیریت را دارد.
منابع مقاله:
پریسا پزشکیان
